Một van cổng ty chìm khi mới lắp đặt có thể đóng mở nhẹ nhàng nhưng sau một thời gian vận hành lại xuất hiện tình trạng nặng tay, quay vô lăng khó, đóng không hết hoặc vẫn còn rò rỉ khi đã đóng. Đây là những hiện tượng khá đáng chú ý vì nguyên nhân không phải lúc nào cũng nằm ở bản thân chiếc van.

Trong thực tế, tình trạng này có thể liên quan đến cặn bẩn trong đường ống, điều kiện môi chất, sai lệch khi lắp đặt, bảo trì không đúng cách hoặc thói quen vận hành. Với các hệ thống sử dụng van công nghiệp, việc tìm đúng nguyên nhân quan trọng hơn việc cố tăng lực đóng van.

Bài viết dưới đây của Tân Thành tập trung vào cách phân tích sự cố thực tế thay vì chỉ nhắc lại cấu tạo cơ bản của van cổng Gate Valve.

1. Nặng tay không có nghĩa là phải dùng thêm lực

Khi tay quay của van cổng van cửa trở nên khó xoay, phản ứng đầu tiên của người vận hành thường là cố dùng lực mạnh hơn.

Đây là cách xử lý tiềm ẩn rủi ro.

Nếu nguyên nhân là kẹt cơ khí, vật lạ hoặc áp lực chênh lệch lớn, việc tăng lực có thể làm hư chi tiết truyền động hoặc làm biến dạng bộ phận bên trong.

Do đó, khi van bắt đầu nặng tay, cần dừng lại và xác định nguyên nhân trước.

2. Cặn bẩn là nguyên nhân cần kiểm tra đầu tiên

Trong hệ thống cấp nước hoặc xử lý nước, đường ống có thể chứa:

• Cát.

• Rỉ sét.

• Mạt kim loại.

• Cặn đường ống.

• Tạp chất từ quá trình thi công.

Nếu các vật này đi vào khu vực đóng kín của van cổng ty chìm, chúng có thể làm cánh van không trở về đúng vị trí.

Khi đó, người vận hành có thể cảm nhận rõ tay quay nặng hơn hoặc van không đóng kín hoàn toàn.

Đây là lý do việc vệ sinh đường ống trước khi vận hành chính thức rất quan trọng.

3. Đường ống chưa được vệ sinh có thể gây sự cố sớm

Một hệ thống mới thi công không đồng nghĩa với việc bên trong đường ống sạch.

Sau quá trình cắt, hàn, gia công và lắp đặt, nhiều loại tạp chất có thể còn tồn tại bên trong đường ống.

Nếu đưa valve công nghiệp vào vận hành ngay mà không có bước làm sạch phù hợp, cặn có thể đi thẳng vào van.

Với những hệ thống nhạy cảm, có thể cân nhắc bố trí thiết bị lọc phù hợp ở vị trí cần thiết nhằm hạn chế vật lạ đi vào các thiết bị phía sau.

4. Sai lệch đường ống cũng có thể khiến van vận hành bất thường

Một chiếc van cổng không chỉ chịu tác động của áp suất lưu chất mà còn chịu ảnh hưởng từ trạng thái cơ học của hệ thống đường ống.

Nếu hai đầu kết nối bị lệch, van có thể chịu tải bất thường.

Khi đó, hiện tượng có thể biểu hiện dưới dạng:

• Tay quay khó vận hành.

• Rò rỉ tại mặt bích.

• Gioăng nhanh xuống cấp.

• Bulong chịu tải không đều.

• Thiết bị rung hoặc phát sinh tiếng động bất thường.

Vì vậy, nếu van bắt đầu có hiện tượng bất thường ngay sau khi lắp đặt, cần kiểm tra lại toàn bộ liên kết thay vì chỉ tháo van ra sửa.

5. Ren ty bị ảnh hưởng cũng làm tăng lực vận hành

Đối với van cổng ty chìm, cơ cấu truyền động có phần ren nằm trong khu vực bảo vệ của van.

Nếu chất bẩn hoặc môi trường làm việc ảnh hưởng đến cơ cấu này, ma sát có thể tăng lên.

Đặc biệt trong môi trường có:

• Độ ẩm cao.

• Nước bẩn.

• Hóa chất.

• Cặn.

• Tạp chất.

thì việc lựa chọn vật liệu và cấu hình van phù hợp càng quan trọng.

Không nên mặc định rằng mọi loại van cửa đều có thể làm việc giống nhau trong mọi môi trường.

6. Đóng van quá mạnh có thể tạo thêm vấn đề

Một van đóng kín không có nghĩa là càng siết mạnh càng tốt.

Nếu người vận hành liên tục cố tăng lực ở cuối hành trình, các chi tiết cơ khí có thể chịu tải lớn hơn thiết kế.

Vì vậy, cần tuân thủ hướng dẫn vận hành của nhà sản xuất và không biến tay quay thành công cụ để “ép” van đóng bằng mọi giá.

Đây cũng là một trong những điểm cần đào tạo nhân viên khi bàn giao hệ thống van công nghiệp.

7. Rò rỉ khi van đã đóng có nhiều nguyên nhân khác nhau

Nếu van cổng Gate Valve đóng nhưng dòng vẫn đi qua, không nên ngay lập tức kết luận van bị hỏng.

Có thể xem xét theo trình tự:

Bước 1: Xác định van đã thực sự đóng hết hành trình chưa.

Bước 2: Kiểm tra áp suất hai phía.

Bước 3: Xem xét có vật lạ nằm tại vị trí làm kín không.

Bước 4: Kiểm tra tình trạng cánh van và bề mặt làm kín nếu có điều kiện tháo kiểm tra.

Bước 5: Đánh giá môi chất và lịch sử vận hành.

Cách phân tích theo từng bước giúp tránh thay van mới trong khi nguyên nhân thực tế lại nằm ở đường ống hoặc quy trình vận hành.

8. Không nên dùng van cổng để điều tiết liên tục

Một trong những nguyên nhân gây giảm tuổi thọ là sử dụng van cổng van cửa ở trạng thái mở một phần trong thời gian dài.

Khi van không mở hoàn toàn, dòng lưu chất đi qua khe hẹp có thể tác động liên tục lên các bộ phận làm kín.

Nếu hệ thống yêu cầu điều chỉnh lưu lượng thường xuyên, cần đánh giá loại van phù hợp hơn thay vì bắt van cổng làm nhiệm vụ điều tiết liên tục.

9. Cách bảo trì nên bắt đầu từ lịch sử vận hành

Khi một van cổng ty chìm bị kẹt, kỹ thuật viên nên hỏi:

• Van đã sử dụng bao lâu?

• Bao lâu chưa vận hành?

• Môi chất là gì?

• Hệ thống có từng xả đường ống không?

• Gần đây có sửa chữa đường ống không?

• Van có từng bị ngập không?

• Trước đây tay quay có nhẹ không?

• Sự cố xuất hiện đột ngột hay tăng dần?

Những thông tin này thường giúp khoanh vùng nguyên nhân nhanh hơn việc tháo thiết bị ngay lập tức.

10. So sánh hiện tượng với van cổng ty nổi

Khi hệ thống sử dụng cả van cổng ty nổi và ty chìm, kỹ thuật viên cần lưu ý sự khác biệt về khả năng quan sát.

Ở van ty nổi, chuyển động của ty có thể cung cấp dấu hiệu trực quan về trạng thái van. Với ty chìm, việc nhận biết trạng thái thường cần dựa vào hành trình tay quay, chỉ báo hoặc hồ sơ vận hành phù hợp.

Do đó, với hệ thống nhiều van, việc đánh số và lập sơ đồ là rất hữu ích.

11. Khi nào nên ngừng cố vận hành?

Nên cân nhắc dừng thao tác và kiểm tra kỹ thuật nếu xuất hiện:

• Tay quay đột ngột bị kẹt.

• Cần lực lớn bất thường.

• Có tiếng kim loại va đập.

• Van đóng nhưng lưu chất vẫn đi qua mạnh.

• Rò rỉ tại thân hoặc mặt bích.

• Tay quay quay nhưng trạng thái van không thay đổi.

• Thiết bị bị biến dạng.

• Có dấu hiệu ăn mòn nghiêm trọng.

Tiếp tục cưỡng ép thiết bị trong những trường hợp này có thể khiến chi phí sửa chữa tăng lên.

12. Cách hạn chế sự cố từ đầu

Để van valve công nghiệp hoạt động ổn định, có thể xây dựng quy trình:

Chọn đúng → lắp đúng → vệ sinh đường ống → thử nghiệm → ghi nhận trạng thái → vận hành đúng → kiểm tra định kỳ.

Không nên chỉ tập trung vào giá mua ban đầu.

Một chiếc van phù hợp với điều kiện làm việc nhưng được lắp đặt sai vẫn có thể gặp sự cố. Ngược lại, một thiết bị chất lượng tốt nhưng bị vận hành sai cũng khó đạt tuổi thọ kỳ vọng.

Kết luận

Tình trạng van cổng ty chìm bị nặng tay, kẹt hoặc đóng không kín thường cần được phân tích từ nhiều yếu tố: chất lượng lưu chất, cặn bẩn, lắp đặt, áp suất, môi trường, cơ cấu truyền động và thói quen vận hành.

Khi gặp sự cố, thay van ngay không phải lúc nào cũng là giải pháp phù hợp. Việc xác định nguyên nhân giúp doanh nghiệp hạn chế lặp lại cùng một lỗi trên những van khác trong hệ thống.

Tân Thành cung cấp các giải pháp van công nghiệp, van cổng Gate Valve, van cửa và nhiều dòng valve công nghiệp phục vụ hệ thống đường ống. Việc lựa chọn thiết bị nên dựa trên thông số và điều kiện làm việc thực tế.

#VanCongTyChim #VanCongGateValve #VanCong #VanCua #VanCongTyNoi #VanCongNghiep #ValveCongNghiep #VanValveCongNghiep #TanThanh